Opowieść o zwyczajnej dziewczynie

„Dzieciństwo, dalekie dzieciństwo, 

Pachnące lasem bez granic,

Że też ci się tak zeszło prędko

I tak na nic.

Pozostał po tobie zapach

I zimna bosa rosa,

I ciche jesienne noce,

I zima w płonących szczapach.

Ani jednej przeczytanej książki,

Końskie grzywy i bujna swoboda,

O dzieciństwo, dalekie dzieciństwo,

Przepłynięte niby wąska woda.”

  Tak właśnie, Krystyna opisywała swoje rodzinne Mazurki. Domu, w którym mieszkała, już od dawna nie ma, ponieważ został zniszczony przez bolszewików. Jedynie sucha trawa i ziemia pamiętają jej zapach, tak jak ona pamięta ich ...

   Kim była Krystyna Krahelska? Co miała w sobie takiego, że rzeźbiarka Ludwika Nitschowa, zapragnęła nadać jej twarz swojej rzeźbie? I to nie byle jakiej rzeźbie, a samej Syrence Warszawskiej, symbolu Warszawy i Niepodległej Polski. "Jaśniejąca uśmiechem wewnętrznej, młodzieńczej radości i siły, gotowa na wszystko, co uczciwe, sprawiedliwe i piękne" to, według autorki rzeźby, miała.

 Krystyna urodziła się w 1914 roku w Mazurkach na Polesiu. Ziemia ta z pewnością ma w sobie coś szczególnego, ponieważ wielu słynnych Polaków urodziło się właśnie tam. Między innymi, Tadeusz Kościuszko, Julian Ursyn Niemcewicz, Romuald Traugutt, Adam Mickiewicz, Eliza Orzeszkowa, Tadeusz Rejtan. 

Rodzina Krystyny wychowywała ją w duchu głębokiego patriotyzmu i miłości do Ojczyzny. Ojciec dziewczyny nie jeden raz był aresztowany za patriotyczną działalność. Dziadek Aleksander brał udział w Powstaniu Styczniowym, a ciotka, Wanda Krahelska-Filipowiczowa, uczestniczyła w zamachu na Gieorgija Antonowicza Skałona, ówczesnego gubernatora Warszawy. Natomiast żoną kuzyna Krystyny, była Halina Krahelska „Myszka”, działaczka społeczna, żołnierz AK, która zmarła w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück. 

Krystyna już we wczesnej młodości interesowała się poezją. Prowadziła swego rodzaju pamiętnik, w którym wierszem opisywała wszystko co wzbudziło w niej emocje i co dotyczyło wydarzeń z jej życia. Do harcerstwa wstąpiła w 1928 roku. „Odnalazła wreszcie coś, co ułatwia jej jakie takie pogodzenie się z miastem i, chociaż nie uwalnia się od tęsknoty za rodzinnymi stronami, sprawia, że Krystyna czuje się naprawdę potrzebna”

Gdy wybuchła wojna, Krystyna, mimo sprzeciwu rodziców, bez chwili zastanowienia spakowała walizki i przyjechała do Warszawy. Czuła, że powinna tam być i że na pewno będzie potrzebna, ponieważ ma przeszkolenie pielęgniarskie oraz jest duża i silna. Okazało się, że podjęła trafną decyzję, bo w czasach wielkiego chaosu i morza ludzkiego cierpienia liczyła się każda para rąk. Dzielna dziewczyna pomagała odgrzebywać zasypanych, kopała rowy przeciwczołgowe, udzielała pomocy rannym. W grudniu 1939 roku przystąpiła do działalności konspiracyjnej i złożyła przysięgę w Związku Walki Zbrojnej, później w AK oraz przyjęła pseudonim "Danuta". Była łączniczką, przewoziła amunicję, broń, prasę, dokumenty, nie tylko na terenie Generalnej Guberni, jeździła też na Polesie. Raz, podczas bytności na Polesiu, postanowiła odwiedzić swoje rodzinne Mazurki. Kiedy zastała tam tylko ruiny, postanowiła oddać hołd  miejscu ciepłych, dziecinnych wspomnień. Jej ból, rozpacz i tęsknota zabrzmiały w pieśni, którą spontanicznie tam zaśpiewała swym mocnym i pięknym głosem. 

Słowa matki Krystyny w pełni oddają jej wyjątkowe i skromne oblicze: „Dookoła Pomnika Syreny warszawskiej - do którego pozowała moja córka Krystyna - narosło z czasem wiele legend. Wiążą one, a nawet utożsamiają Krystynę z Syreną, nadając prawdziwej Krystynie postawę monumentalną i bohaterską. Krystyna prawdziwa nigdy nie pragnęła być bohaterką, nigdy nie marzyła o sławie w jakiejkolwiek postaci. Pragnęła jedynie być we wszystkim sobą i wyśpiewać siebie - od źródeł, od korzeni, dając ludziom prawdziwe piękno, a cierpiącym ukojenie”. Do końca swego krótkiego życia była sobą, zwyczajną dziewczyną, która bez chwili wahania naraża życie, by pomóc innym. Zmarła 2 sierpnia 1944 roku, w drugim dniu powstania. Dzień wcześniej, 1 sierpnia, około godziny 18-stej została trafiona trzema kulami na Polu Mokotowskim. Została po prostu bestialsko zamordowana,  wbrew prawom wojny, ponieważ była sanitariuszką, opatrywała rannego żołnierza i miała na ramieniu widoczną opaskę Czerwonego Krzyża.

  Mimo ostrzału, przyjaciele bez chwili zastanowienia ruszyli jej na ratunek, zabrali ją i ułożyli wśród słoneczników. Zmarła kilkanaście godzin później na punkcie sanitarnym przy ulicy Polnej 34. Na jej płycie nagrobnej wyryto napis: „Harcerka – żołnierka AK – autorka pieśni Hej chłopcy…” 

     A. Czarnomska: "Dzisiaj takich ludzi próżno szukać. Niezwykła kobieta, utalentowana poetka i pieśniarka, wierna przyjaciółka, a nade wszystko patriotka, która za Ojczyznę oddała życie". Czy te słowa oddają prawdę, czy rzeczywiście dziś takich ludzi już nie ma? Nie mnie to oceniać, jak wielu jest takich ludzi jak Wy drodzy czytelnicy, czy ja, pamiętający o przeszłości, o poświęceniu i cierpieniu naszych przodków. Łatwo jest mówić i pisać o swoim bohaterstwie, ale czy faktycznie w obliczu zagrożenia, potrafiłabym być tak ofiarna, bez strachu przed śmiercią i bólem? Jakkolwiek zabrzmią te słowa- naprawdę nie wiem. Nikt nie wie, co go czeka w życiu, w jaki sposób los wystawi go na próbę i jak ją przejdzie. Bojąc się o przyszłość, nie swoją, a przede wszystkim swoich dzieci, mam nadzieję, że nie przyjdzie nam tego sprawdzać. Pamiętam i będę pamiętać. 

                                                                ***
Piosenkę "Hej chłopcy, bagnet na broń" Krystyna napisała zainspirowana przez Ludwika Bergera. Po raz pierwszy zaśpiewała ją w styczniu 1943 roku, w jego mieszkaniu na Żoliborzu przy ulicy Czarnieckiego 39.                        

                         Słowa tej pięknej piosenki to wiersz Krystyny- "Miłość"

                                  
                                        
Wiersz o nas i chłopcach:

 „Jakże trudno uśmiechać się znowu do zieleni, do wiosny, do słońca,
 Nam, dziewczynom o gorzkich ustach, 
nam, dziewczynom o ramionach tęskniących,
Wiemy przecież, że wrócą kiedyś nasi właśni, najdrożsi chłopcy,
Wrócą kiedyś… Nie wiemy kiedy. Skądś – z tej swojej wędrówki obcej.
My musimy być mocne i jasne. Nam nie wolno płakać i nie wierzyć.
 Boby ciężej im było – daleko – naszym chłopcom…
 Naszym żołnierzom”

źródła:
http://www.opoka.org.pl/biblioteka/P/PS/echo201330-syrenka.html
http://blogmedia24.pl/node/56684
http://historia.urszulina.net/index.php?option=com_content&view=article&id=61&Itemid=79

Jej wielka miłość...

Nie ma dnia, by nie było wglądu do wpisu o Hance Ordonównie- mówiąc szczerze to mój najpopularniejszy post. Przechodząc do liczb, na dzień dzisiejszy, na obecną chwilę, licząc od początku prowadzenia bloga, najczęściej przeglądane wpisy to:
1.Hanka Ordonówna- 2394 wejść
2.Ina Benita- 1763
3.Elżbieta Barszczewska- 1318
4.Vivien Leigh- 1057
5.Jadwiga Smosarska- 717
6.Franciszek Brodniewicz- 672
7.Znachor 1937 film, książka fragmenty- 399
8.Trędowata 1936r- film- 340
9.Witold Zacharewicz- 314
10. cd. przeminęło z wiatrem- ciekawostki- 292

Jak widać kobiety górą!, a Hanka prowadzi w tym rankingu ze zdecydowaną przewagą. Postanowiłam wobec tego zamieścić na blogu więcej wpisów o Hance- z całą pewnością należy jej się to. W tym celu udałam się do biblioteki i wypożyczyłam dwie książki- "Pieśniarka Warszawy-Hanka Ordonówna i jej świat" autor Tadeusz Wittlin oraz "Tułacze dzieci" autor Weronika Hort (czyli Hanka Ordonówna). Aktualnie jestem w trakcie czytania tej pierwszej i powiem Wam, że biografia Hanki, to naprawdę fascynująca lektura. Wczoraj z trudem oderwałam się od czytania około północy. Poniższy tekst zawiera fragmenty książki Tadeusza Wittlina  zatytułowanej "Pieśniarka Warszawy-Hanka Ordonówna i jej świat"- zdjęcia, które zamieściłam we wpisie również pochodzą z tej książki.

                                             >>>>>>>>>>>>>>

Fryderyk Jarosy, trzydziestoparoletni Węgier, brunet więcej niż średniego wzrostu o regularnych rysach twarzy, czarnych płomiennych oczach i ujmującym uśmiechu. Kiedy przybył do Polski w 1924 roku z repertuarem kabaretu Niebieski Ptak, z pewnością nie przypuszczał, że zostanie tu dłużej niż początkowo zakładał.

Pierwszy raz spotkali się w restauracji hotelu Bristol. Przy długim stole, na pewno nie zbiegiem okoliczności, Jarosy siedzi obok Ordonówny i bawi ją rozmową w czasie bankietu. Przez niemal dwa miesiące pobytu w Warszawie, Jarosy wystarczająco nauczył się mówić po polsku, by prowadzić konwersację. Czasem tylko wtrąca rosyjskie słówko, lub myśl swą dopowiada uśmiechem, gestem, spojrzeniem. Ordonówna jest oczarowana: takiego mężczyzny nie spotkała jeszcze nigdy w życiu. Do domu na Boduena, dokąd późnym rankiem Jarosy odwiózł ją dorożką przez romantyczne Aleje Ujazdowskie, Ordonówna wchodzi jak odurzona. I to nie szampanem, którego przy kolacji wypiła niewiele, gdyż alkoholu nie uznaje, lecz urokiem adoratora o jakim nawet w najśmielszych marzeniach nie śniła przekonana, że tacy istnieją jedynie w powieściach lub na ekranie.

  Budzi ją pukanie do drzwi i pokojówka wnosi bukiet pąsowych róż. W załączonym liście Jarosy kreśli podziękowanie za wspaniały wieczór. Odtąd Ordonówna spotyka się z nim każdego wieczora. Gdy zaś Niebieski Ptak daje pożegnalny spektakl przed powrotem do Paryża, wyjeżdża bez Jarosego, który jak mówi, pokochał Warszawę całym sercem i z miłości do niej pozostaje...

Z hotelu Bristol sympatyczny Węgier przenosi się do pensjonatu na Nowym Świecie, dokąd wraz z nim wprowadza się Ordonówna jako jego żona. Jednak nie pobrali się oficjalnie w mieszczańskim znaczeniu tego słowa, ponieważ Jarosy jest już żonaty. Jego żona Olga Czechowa, nie chce mu dać rozwodu, gdyż ma z nim dzieci: syna i córkę.

Jarosy starszy od Ordonówny o dwanaście lat, to nie tylko przystojny mężczyzna w sile wieku, świetny aktor i reżyser, lecz również lingwista, erudyta i światowiec o nienagannych formach towarzyskich. W Qui Pro Quo od początku zajmuje czołową pozycję, wobec tego ma prawo zabierać głos-  i zabiera i to stanowczy- ilekroć mówi się o Ordonównie. Tym bardziej, że dotąd nikt się nią nie zajmował traktując ją raczej jako tancerkę niż aktorkę. Jarosy natomiast podkreśla, że Ordonówna ma niezwykłe wyczucie poezji, nieskazitelną dykcję i dobrze podaje piosenki. Jarosy umie walczyć o Hanećkę, jak w łamanej polszczyźnie wymawia to imię.

Ordonówna kocha swego Fryderyka Wielkiego już nie miłością kobiety, ale uwielbieniem dewotki. Z Jarosym ma tak wiele wspólnego, że aż się w głowie nie mieści. Mówić może z nim o wszystkim, a raczej może go słuchać godzinami, gdy on przemawia do niej inteligentnie, rozsądnie i dowcipnie na wszystkie tematy, a ona patrzy w jego piękne czarne oczy, sypiące zdawałoby się złote iskry.

  Jarosy również kocha swą Hanećkę całym sercem. Zakochał się w jej dziwnej dziewczęcej urodzie młodej kobiety, której na pewno nie można nazwać piękną, w jej niewielkiej trójkątnej twarzyczce jak z porcelany, w jej ustach, które nawet, gdy się uśmiechają wygięte są  w podkówkę jak do płaczu, w zamyślonym spojrzeniu jej podłużnych migdałowych oczu, którymi tak wspaniale potrafi wyrazić miłość, w jej krótko przystrzyżonych włosach barwy popiołu, w jej wiotkiej szyi wychylającej się z sukni jak kwiat z wazonu, w jej ramionach tak długich, że może sama objąć swą gibką postać splatając dłonie na plecach. Zakochał się w jej głosie skrzywdzonej dziewczynki, w jej nastrojach, gdy jest sentymentalna i rzewna lub kiedy dziecięco rozbawiona śmieje się, że aż krzyczy. Zakochał się w jej zjawiskowej postaci tkliwej, przewrażliwionej i romantycznej nie mającej nic z sex-appealu kabaretowej szansonistki, lecz pełnej uroku. I kto wie, czy właśnie ów brak jakiejkolwiek zmysłowości w jej osobie jest właśnie tajemniczym magnesem, który do niej przyciąga.

To on nauczył ją jak być dobrą i prawdziwą artystką, on jako pierwszy dostrzegł w niej perłę- piękną i naturalną. Zapragnął zrobić z niej gwiazdę i zrobił. Pracował nad jej sposobem poruszania się, gestykulacją, trzymaniem głowy i rąk, nawet nad jej uśmiechem, szczerym, a nie zawodowo przyklejonym do twarzy. Jarosy wnosi do Qui Pro Quo własny styl a jego pomysły podnoszą artystyczny poziom teatrzyku. W jednym z programów daje pole do popisu swojej muzie. Ordonówna w pierwszej części przedstawienia (inscenizacja wiersza Kraszewskiego Dziad i baba) występuje wspólnie ze swym Fryderykiem, ukochanym Frycem, jak go nazywa, a później śpiewa solo Piosenki pazia. O tym widowisku Boy-Żeleński zamieszcza w Kurierze Porannym przychylną recenzję, chociaż gani Jarosego za niejedno, dodając pod adresem dyrekcji teatru, że nie powinna dać w siebie wmówić, iż patetyczny skecz "to szlachetniejszy numer programu od olśniewającej Ordonki".
Czytając te słowa Ordonówna jest szczęśliwa jak jeszcze nigdy w życiu. Po raz pierwszy pochwalono ją za występ w Qui Pro Quo i to nikt inny tak o niej nie pisze, tylko Boy-Żeleński, najlepszy krytyk, który nazwał ją: Ordonka. Tak oto już nie "pani Ordonówna", ale "Ordonka" weszła na szpalty stołecznej prasy, a stąd do potocznej mowy całej Warszawy. A komu zawdzięcza swój sukces?
-Och Fryc! Czym ja się tobie kiedykolwiek odwdzięczę?- woła i zarzuca mu ręce na szyję.

Ordonka, gdy jej mówią, że jest gwiazdą, odpowiada iż raczej urodziła się pod szczęśliwą gwiazdą, bo mając swego Fryderyka, swój teatr i swą sztukę jest najszczęśliwsza na świecie i nic jej więcej do życia nie trzeba. Przy tych słowach odpukuje w nieheblowane drzewo, a gdy go nie ma w pobliżu, w obcas pantofla.

Jednak jak to w życiu bywa, wszystko ma swój koniec- nawet największa miłość. Koniec wielkiej miłości Hanki i Fryderyka, pojawił się wyraźnie na horyzoncie, gdy w 1927 roku na drodze Jarosego pojawiła się Stefcia Górska. Młoda tancerka, która wraz z zespołem Tacjanek powiększyła skład Qui Pro Quo. Jarosy, czaruś i uwodziciel, potrafi zawrócić w głowie Stefci, która jeszcze jest głuptas. Dużo opowiada jej o sobie, o swoim życiu i czemu nie mógłby się z nią ożenić, chociaż bardzo tego pragnie. Mówi jej o swych dzieciach i żonie, która nie chce mu dać rozwodu. Z tej przyczyny nie mógł poślubić Ordonki, ale dobrze się stało, gdyż dopiero przy Górskiej poznał prawdziwą miłość. Stefcia święcie mu wierzy i rozkochana chodzi po teatrze, jakby stąpała w obłokach. Chociaż wszyscy w teatrze się domyślają przyczyny jej stanu, Ordonówna początkowo nie ma o niczym pojęcia i jest przekonana, iż jej kochany Fryc poza nią nadal świata nie widzi.

  Jednak krążące plotki docierają w końcu i do Ordonówny. Mimo to, ona postanawia czekać aż Fryderyk znudzi się przejściową awanturą z miłą tancerką i powróci do niej, rad, że zakończył nieważny romans. Jej determinacja kosztuje jednak Ordonównę wiele nerwów i ukrytych łez.

  Nadzieja na odzyskanie ukochanego pryska, gdy Qui Pro Quo w połowie 1928 roku wyrusza na występy do Lwowa. Jarosy z bukietem czerwonych róż podąża za swoją nową muzą, która szaleje z radości, że ma takiego adoratora. Po przedstawieniu Ordonówna zaprasza do swej garderoby Górską i Jarosego na rozmowę. Dziewiętnastoletnia Stefcia drży z przerażenia. Ordonka jednak zachowuje się z godnością i wręcz wspaniale- spokojnie, opanowanym głosem mówi do Stefci, iż nie żywi do niej najmniejszego żalu, gdyż pojmuje, że Jarosy mógł jej zawrócić w głowie skoro i ją kiedyś w sobie rozkochał. Pretensję więc ma wyłącznie do niego. Na te słowa Jarosy przerywa jej i w zdenerwowaniu kalecząc polszczyznę jeszcze bardziej niż zwykle, tłumaczy się dość mętnie, przy czym wypomina Ordonównie jej flirty i romanse. Gdy jednak słyszy, że swym wyskokiem z kwiatami zachował się co najmniej niemądrze odpowiada:
-Moja droga Hanećko, sjerce nie sluga!
Na te słowa Ordonka podnosi się z krzesła, podchodzi do drzwi, otwiera je i mówi:
-Jeżeli sjerce nie sluga, to wynoś się!
Jarosy wybiega szybko, jak gdyby obawiał się, że oberwie po gębie. Tegoż wieczora Jarosy wyprowadza się z pokoju, który wspólnie zajmował z Ordonką w hotelu George'a.  Po zakończeniu tournee, gdy Qui Pro Quo wraca do Warszawy, Jarosy wynajmuje mieszkanie wyłącznie dla siebie. Górska odwiedza go po południu i żeby uniknąć plotek sąsiadów, nigdy nie zostaje na noc, gdyż na wspólnie pożycie z nią, tak jak to było z Ordonką, Jarosy stanowczo nie zgadza się.

Ordonówna i Jarosy mimo rozstania, nadal mają dla siebie nawzajem wiele uznania i serdecznych uczuć, lecz ich dawna miłość jest już tylko przeszłością. Hanka, która jak każda kobieta boleśnie, przeżywa upokorzenie porzuconej, dla ratowania swej godności usiłuje stworzyć pozory, iż to ona odeszła dla innego. W kawiarniach i restauracjach ostentacyjnie pokazuje się w towarzystwie młodego Gruzina o klasycznym profilu, złotego młodzieńca nazwiskiem George Jedigarow. Lecz ani nowy amant ani sukcesy artystyczne nie mogą pocieszyć Ordonki, która na próżno usiłuje ukryć przygnębienie.

    Aż pewnego dnia, porządkując papiery, znajduje bilet wizytowy agenta teatralnego, którego przypadkowo poznała kiedyś w Paryżu. Ordonówna pisze do niego, a wkrótce otrzymuje odpowiedź z propozycją występów w Paryżu, Wiedniu i Berlinie.. Oszaleć można z radości!

   
"Trudno... gdy człowiek zakochany,
To chodzi jak pijany
I wszędzie widzi jedną postać, drogą cudną...
Trudno...gdy przyjdzie ta tęsknota
I serce ci omota,
To nie poradzisz nic..."

Fragment piosenki- słowa i muzyka Emanuel Schlechter. 

Ponad śnieg 1929 (film niemy)

Wiko (Mieczysław Cybulski) i Irena (Zofia Koreywo)

Za oknem cały dzień prószył dziś śnieg. Zima za nic nie chce nas opuścić, a ja szczerze powiedziawszy mam już jej dosyć i niecierpliwie czekam na wiosnę. Więc, sama nie wiem czemu skusiłam się, by oglądać film, w którego tytule jest słowo "śnieg". Jednak wcale a wcale nie żałuję swojej decyzji, ponieważ śniegu w filmu nie było ani grama. Tytuł to przenośnia. Film jest ekranizacją dramatu Stefana Żeromskiego- "Ponad śnieg bielszym się stanę".

Rudomska (Stanisława Wysocka)

Rzecz dzieje się w majątku Łuża na Kresach Wschodnich. Właścicielką włości jest Rudomska (Stanisława Wysocka), której boi się nie tylko służba ale i domownicy nie mają odwagi sprzeciwiać się jej słowu. Mieszka z nią syn Wincenty, na co dzień nazywany Wiko (Mieczysław Cybulski) oraz daleka krewna Irenka (Zofia Koreywo). Wiko i Irenka kochają się- on na pewno kocha ją bezgranicznie i jest w stanie zrobić dla niej wszystko. Młodzi spędzają ze sobą mnóstwo czasu, na co matka krzywo patrzy, ze względu na to, że Wiko jest zaręczony z  Helenką (Zorika Szymańska) . Lecz i Irenka za niedługo zyskuje narzeczonego. Ich sąsiad Olelkowicz prosi o jej rękę Rudomską- dziewczyna wobec stanowczego wzroku ciotki, nie potrafi się sprzeciwić. Czuje, że tak być musi. Nie wie, że tą zgodą ściągnie na narzeczonego śmierć.

Zofia Koreywo

  Pchany zazdrością Wiko, doprowadza do tragedii. Wyklęty przez matkę, opuszcza rodzinny majątek. Irena, bardziej w poczuciu obowiązku, niż miłości,  wyrusza razem z nim. Pobierają się.
Po pewnym czasie, piękną, rozkapryszoną dziewczynę zaczyna bardzo nudzić skromne życie u boku męża, który to wyrzekł się majątku i duma nie pozwala mu prosić matki o należne mu pieniądze. Wybucha wojna. On wyrusza na front, ona się bawi i pławi w luksusie, u boku innego. Wiko zostaje ranny, lecz trafia w dobre, troskliwe ręce, dzięki, którym wraca do życia. Owe ręce były mu przeznaczone od dawna, a on odtrącił je dla kobiety, która nie była tego warta. Czy swoim cierpieniem fizycznym i psychicznym, odkupi popełnione winy, czy zdoła naprawić to, co przed laty popsuł?


  Poniższe słowa, to moje dzisiejsze przemyślenia i wnioski, które wyciągnęłam, po obejrzeniu tego filmu:

Miłość towarzyszy człowiekowi zawsze, czy to do zwierzątka, do lasu, morza, ziemi- jednak największą miłością jest miłość do drugiego człowieka. Jeśli szczęśliwa, przyciąga szczęście również dla domowników. Jakże jednak nader często miłość bywa siłą niszczącą, siłą, która niczym rwąca, bezlitosna woda zmiata z powierzchni ziemi nasz dom, nasze marzenia i plany. Zakochany, pchany nieznaną siłą idzie niczym ćma za światłem i pozwala spalić się w jej ogniu. Nic, ani nikt nie jest w stanie go zatrzymać, tak być po prostu musi. Światło jest przecież potrzebne, by żyć. Co z tego, że czasem ślepo pędząc w jego kierunku, na końcu drogi okazuje się, że dalej nic już nie ma. Ogień spala zakochanego i tylko czysta woda jest w stanie ugasić ten płomień. Woda, która wcześniej zniszczyła wszystko, dla płonącego w ogniu, okazuje się tym razem ratunkiem. Ćma zamienia się w śnieżnobiałego motyla.

                                   >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>

Dramat w trzech aktach Żeromskiego "Ponad śnieg bielszym się stanę"- wybrane fragmenty:

Scena przedstawia duży pokój w starym dworze na kresach wschodnich. Dostatnie meble, portiery, na ścianach obrazy. Z lewej strony wielka i szeroka szafa biblioteczna, pełna książek i manuskryptów. W głębi sceny duży, staroświecki komin z kamiennym obramowaniem. Z prawej strony komina drzwi, z lewej okno, zastawiane kwiatami. – Przy drzwiach stoi młynarz Joachim, człowiek starszy, chudy, dziobaty, mówiący krzykliwie. Ubrany jest w długie buty i szary drelich. W rękach obraca kaszkiet z daszkiem. Wincenty Rudomski, młodzieniec lat dwudziestu, jedyny syn dziedziczki dóbr Łuża, wysmukły, piękny, przechadza się niespokojnie, potrącając krzesła, raz w raz rozgarnia kwiaty i wygląda przez okno.
                                                                   
Ja mam. Sama na ciebie w mej piersi karę. Za to, coś zrobił przeciwko mnie! Przeciwko matce! To ja cię hodowałam, kołysałam… Ja mam prawo! Za to, żeś poszedł na groblę ze zbrodnią w sercu, przeklinam! Bodaj ci te nogi, które cię tam poniosły, połamało i odjęło!
                                                                     
Pokuta – to środek wyjścia z potrzasku przez taką szczelinę, której by się nikt nie domyślił – gdy drzwi do wyjścia stoją otworem.
                                                                 
Pokój w Łuży, ten sam, co w akcie pierwszym. Jest półzmrok poranny. Wchodzą Helena Strzemieńczykówna i Joachim, prowadząc Wincentego. Ten jest wsparty na szczudle, lasce długiej z poprzecznym oparciem pod prawą pachą. Prawą nogę ma urwaną i prawą rękę urwaną aż do ramienia. Twarz jego jest z jednej strony poszarpana i pokryta bliznami, szwami i plamami. Wincenty ma na sobie resztki jakiegoś munduru oficerskiego, zniszczone i wyszarzane. Helena i Joachim przyprowadzają Wincentego do sofy, stojącej w pobliżu okna, i z ostrożnością umieszczają go na tej sofie.
                                                                 
Alboż to moja rola, moja ziemia? Wieki niezmierzone, straszliwe kataklizmy dziejowe przyrody ją tworzyły, a ja – żal się Boże!– nazywam te prace oceanów, powietrza, burz i deszczów, trzęsień ziemi i zmagań się skorupy globu – swoją własnością.
                                                               
Jakże nędzne jest serce ludzkie! Nie ma w nim wierności psa, a jest zwierzęcy egoizm.
                                                                 
Żołnierze obok drzwi ustawiają karabiny i zaczynają rewidować sprzęty. Otwierają szuflady, przewracają meble. Jeden z nich szarpie i wywala drzwi szafy bibliotecznej. Oficer zbliża się do tej szafy, bierze do ręki rozmaite książki, przerzuca kartki i ciska tomy na podłogę.
-Wszystko miazga burżuazyjna, gnój. Zimno tu. Napalcie, towarzysze, tym paliwem w kominie.
Kopie nogą wyrzucone książki ku środkowi pokoju, w kierunku komina. Żołnierze chwytają je i rzucają w czeluść komina, układając duży stos. Jeden podpala i rozdmuchuje płomień. Oficer dorzuca wciąż oburącz na stos oprawne w skórę tomy, stare dokumenty, pergaminy, zwoje papierów starych. Ogień poczyna się żarzyć wśród stosu książek i dokumentów.
-Wszystko to pospołu z wami musi zniknąć, spłonąć w naszym ogniu. Nie potrzebujemy ani waszej wiedzy, ani waszej sztuki, ani waszych dokumentów. Stworzymy sami nową naukę, nową sztukę i nowe dokumenty...
                                                             
Nie mogę ci być dłużna, mój mały, nie mogę. W sercu mi się coś zepsuło, gdym cię zobaczyła bez ręki i bez nogi. Już nie mogę! Niech ta sama ślepa siła, jakkolwiek się nazywa, wojna czy rewolucja, odgryzie mi ręce i nogi, zagasi wzrok i odejmie słuch, która moje przekleństwo spełniła. Nie mogę ci być dłużną, mój mały Wiko… Nie mogę. Już mi się chce spać na moich rodzinnych śmieciach, w mojej ojcowskiej ziemi.
                                             

Helena (Zorika Szymańska) i  Wiko (Mieczysław Cybulski)

„Pokropisz mię hyzopem i będę czysty.
Obmyjesz mię i ponad śnieg bielszy się stanę…”

Te same słowa śpiewają idący za trumną tego, co już umarł. Czy słyszysz, czy czujesz zamkniętą w tych przenajświętszych wyrazach ostatnią radość serca, które jest przebite na śmierć i radości już innej nie zazna, najwyższe szczęście, jakie może być w sercu człowieka ponad niezgruntowanymi wodami boleści…

Moi rodzice rozwodzą się 1938

Jadwiga Andrzejewska

W dzisiejszych czasach, w dobie internetu taki tytuł filmu, być może nie przyciągnąłby zbyt wielu widzów do kina. Chociaż? Temat zbyt, można powiedzieć, oklepany. Rozwód nie jest już kontrowersyjny dla społeczeństwa- za często się ten temat porusza w mediach. Przypuszczam, że zapewne każdy zna kogoś ze swojego otoczenia, kto podjął taki krok w życiu. Jak wiadomo, w takim przypadku, najbardziej poszkodowane są dzieci, które kochają i mamę i tatę a sytuacja stawia ich przed wyborem, że od tej pory, na stałe, będą mieszkały tylko z jednym rodzicem. Stasia, w filmie Moi rodzice rozwodzą się w reżyserii Mieczysława Krawicza, bardzo przeżywa rozstanie rodziców, jednak skrycie marzy o tym, że oni wkrótce pogodzą się. Czy jej marzenie spełni się?

Filmowy Jerzy w otoczeniu koleżanek Stasi

 Stasia Nałęczówna (Jadwiga Andrzejewska) odbiera telefon, który powinna była odebrać jej matka- od tego czasu wszystko w jej życiu zmienia się diametralnie. Dziewczyna chwilowo traci matkę, a zamiast niej w mieszkaniu zaczyna panoszyć się sekretarka ojca, Amelia (Loda Niemirzanka). Stasia jest zdruzgotana. Jednak, jak to w życiu bywa po pewnym czasie, matka Stasi  dostrzega, że popełniła błąd, i że nie jest aż tak bardzo szczęśliwa -jak tego oczekiwała- u boku nowego mężczyzny. Poza tym bardzo tęskni za córką, której w ogóle nie widuje, ponieważ ojciec Stasi, Józef Nałęcz (Kazimierz Junosza-Stępowski) robi wszystko, by jej to utrudnić.  Mężczyzna z którym związała się Ada (Maria Gorczyńska), matka Stasi, to przystojny amant filmowy Jerzy (Franciszek Brodniewicz), do którego wzdycha wiele kobiet. Także koleżanki Stasi.

Maria Gorczyńska- zachwycił mnie strój aktorki, a
w szczególności kapelusz.

Od początku filmu widzimy smutny, niemal naburmuszony, wyraz twarzy Stasi. Nie ma w niej spontaniczności, wesołości i radości z życia. A przecież tak właśnie powinno wyglądać dzieciństwo każdego dziecka. Smutny nastrój będzie panoszył się w duszy dziewczyny do końcowych scen filmu. A nawet jej stan depresyjny w pewnym momencie przekroczy limit wytrzymałości. Widzimy co czuje dziecko, które swe dzieciństwo przetrwało w szczęśliwej, kochającej się rodzinie - a przynajmniej miało takie wrażenie, że wszystko między rodzicami jest w porządku- a nagle, w jednej chwili cały ten piękny i poukładany świat, legnie w gruzach. Okazuje się, że rodzice już od dawna się nie kochają i teraz stawiają Stasię przed wyborem: z kim chce pozostać, bo oni od tej pory będą żyć osobno. Ponieważ to matka w danej chwili burzy ten poukładany, idealny, rodzinny stan- Stasia wybierze ojca. Jednak szybko przekona się, że ojciec też nie był uczciwy wobec matki.

   Film raczej smutny i nostalgiczny. Poruszany jest temat wyborów życiowych, które towarzyszą człowiekowi niezmiennie przez całe życie. Jedne są w znacznym stopniu decydujące o naszym losie, inne mniej ważne, ale są- zawsze. W filmie, matka będzie niejako zmuszona wybierać między szczęściem własnym, a szczęściem córki. Co zrobi? Ada wróci do męża, którego nie kocha. Najważniejsze, że swoim powrotem uszczęśliwia niezmiernie Stasię. Zakończenie filmu niby szczęśliwe, rodzina w komplecie, ale... no właśnie. Może dla Was nie będzie tego "ale"- ja miałam mieszane uczucia.

Cytat z filmu:
-Wiesz co... ja ciągle myślę, że jednak rozwód to grzech. Za moich czasów...
-Wiem, wiem. Za mamy czasów to był grzech, ale dziś największy grzech to bieda.
-Amelciu, powiedz tak uczciwie matce, czy ty go przynajmniej kochasz, tego Nałęcza?
-Ojej, stara romantyczka z mamy! Kochasz? To zaraz trzeba kochać, ażeby wyjść za mąż?

Anna Jaraczówna- na zdjęciu przebrana za Romea.
W filmie nieustannie podjadająca, nawet grając
romantyczną scenę i mówiąc tekst:
Miłości lotne skrzydła, przeniosły mnie przez mur

Ciekawostka:
W filmie wystąpiła Anna Jaraczówna, córka Stefana Jaracza, a babcia Mikołaja Radwana, który to grał w popularnym w latach 90-tych serialu "Tata, a Marcin powiedział...". O Stefanie Jaraczu pisałam w zeszłym roku w lutym. Bezpośrednio do tego postu można przejść klikając tutaj ;) 

Zapraszam również do przeczytania wpisu  o przystojnym Franciszku Brodniewiczu. Występował on w kilku filmach, które opisywałam, m.in.: Dwie Joasie 1935  oraz  Trędowata 1936.

 Loda Niemirzanka cudownie wcieliła się w Adę, a Kazimierz Junosza-Stępowski w hrabiego Orzelskiego, w filmie Ada! To nie wypada! 1936.

I jeszcze na koniec polecam wpis dotyczący filmu Druga Młodość 1938 w którym wystąpiła piękna Maria Gorczyńska.

ps. wybaczcie, że Was tak zasypałam poleceniami wcześniejszych tekstów. Zdaję sobie sprawę z tego, że się powtarzam, ale nie wiem, kiedy znów będę w stanie gotowości napisać kolejny- jak pewnie zauważyliście od listopada nieco większe przerwy mam w pisaniu. Jako usprawiedliwienie powiem, że nie lubię odwalać fuszerki i pisać na szybko, byle tylko coś napisać. Ten post może Wam wydać się niepozorny, ale przygotowywałam go kilka dni, codziennie poprawiałam, do tego dwa razy oglądałam film.
  Więc, wracając do pierwszego zdania p.s.-u, jeśli znów przerwa przeciągnęłaby się, to serdecznie zapraszam do czytania w/w wpisów.  

"Kłamstwo Krystyny" 1939

             Autorem poniższego tekstu jest Piotr Wiśniewski.

                                         

Krystyna Olakówna (Elżbieta Barszczewska) sprawuje opiekę nad starym, bezradnym ojcem. Ledwie wiąże koniec z końcem. W końcu do niej uśmiecha się szczęście. Jako akwizytorka ogłoszeń trafia do dyrektora Autokoncernu Klimkiewicza (Bogusław Samborski). Jej prawdomówność i odwaga podoba się dyrektorowi, który oferuje jej posadę sekretarki. Krysia tu poznaje jednego z klientów -inżyniera Jana Marleckiego kupującego auto. W tej roli wystąpił 31-letni wówczas Jerzy Śliwiński, aktor teatralny i reżyser, który notabene zagrał przed wojną  tylko w tym filmie, a po wojnie w "Domu na pustkowiu" z 1949 r. Marlecki zaprasza dyrektora i Krystynę na kieliszek wina celem oblania kupna nowego wozu. Gdy Klimkiewicz długo nie nadchodzi "porywa" Krysię na przejażdżkę. Lody zostaną "przełamane" w kawiarni za miastem.

-No a teraz chciałbym się przed Panią wytłumaczyć bo gotowa pomyśleć Pani,że tego rodzaju eskapady są w moim zwyczaju. A to przecież Pani wina! mówi z wyrzutem Janek.

-Moja ?! -ze zdumieniem pyta Krysia.

-Naturalnie. Pani uśmiechu,Pani wdzięku. Niech Pani pomyśli...parę godzin temu nie znaliśmy się a teraz siedzimy tutaj razem. Czy to nie cudowne ?

Twarz dziewczyny rozpromienia się.

-Noo wreszcie uśmiechnęła się Pani.

(Kelner podaje owoce i wino)

-No proszę mi trochę zaufać.

Ona kręci głową z uśmiechem.

-Jest tylko jeden mężczyzna, któremu bezgranicznie ufam.

-Kocha go Pani ?

-Bardzo.

Janek poważnieje. Pochyla ze smutkiem głowę.

-To mój ojciec.

-Ojciec ? Jakże go za to ubóstwiam, że jest właśnie Pani ojcem. Pijmy jego zdrowie!

W tle orkiestra gra romantyczny "kawałek".

-Czy mogę panią prosić ?

Tańczą razem, taniec jest wolny. Od razu widać- coś "zaiskrzyło" między nimi.



Niestety rodzice Jana -Maurycy i Teofila  (cudowni Kazimierz Junosza-Stępowski i Mieczysława Ćwiklińska) nie chcą się zgodzić na to małżeństwo, traktują to jako mezalians. Sytuację zaognia jeszcze anonimowy telefon od urzędnika Autokoncernu, Krążka, do ojca Janka sugerujący jakoby Krystyna była kochanką dyrektora Klimkiewicza. Krążek pragnie się w ten sposób zemścić za to, że kiedyś został zwolniony z firmy Maurycy Marlecki i Syn. Do tego momentu film jest  bardzo ciekawym dramatem psychologicznym, potem trochę traci zmierzając w stronę prostego melodramatu.

Ojciec Janka próbuje wręczyć Krystynie dużą kwotę pieniędzy za zerwanie z jego synem. Krystyna zaś pozorując romans z dyrektorem Autokoncernu zrywa z Jankiem i próbuje popełnić samobójstwo.

Pomoc przychodzi w ostatniej chwili. Film kończy się happy-endem, który w tym przypadku akurat wydaje się sztucznie doklejony do całości.

Jerzy Śliwiński stworzył w tym filmie brawurową rolę, zagrał bardzo przekonująco, lecz oszczędnie- inaczej niż typowi amanci z tego okresu. Ozdobą filmu są także epizody -Michał Znicz -ojciec Krysi, Bogusław Samborski -jak zwykle jako czarny charakter -Dyrektor, młody Tadeusz Fijewski jako Goniec. Perełką filmu jest śpiewno-taneczny numer Lambeth Walk Lody Halamy w lokalu "Eldorado". Lubię wracać do tego filmu.

                                                                                   Piotr Wiśniewski


                                  Loda Halama tańczy i śpiewa

........................

ps. Mimo usilnych poszukiwań na forach i na blogu opcji do zmiany autora pod danym postem nie udało mi się jej nigdzie znaleźć. Gdyby ktoś wiedział jak można tego dokonać to proszę o wskazówkę. Będę wdzięczna ;)